Uśpiony kapitał sztuki. Kolekcjonerstwo jako gest nieposłuszeństwa

Wystawa „Pomiędzy obrazami. Uśpiony kapitał kolekcji Andrzeja Skrzyńskiego” będzie prezentowana od 31 stycznia do 21 marca 2026 roku w Fundacji Profile w Warszawie przy ul. Franciszkańskiej 6. Otwiera ona przestrzeń namysłu nad kolekcjonerstwem rozumianym nie jako mechanizm gromadzenia dóbr, lecz jako osobistą, często wywrotową praktykę kulturową. Jej punktem odniesienia jest przywoływana przez Waltera Benjamina idea „uśpionych kapitałów” – potencjałów ukrytych w przedmiotach wyjętych z obiegu klasyfikacji, hierarchii i rynkowych kalkulacji.

Benjamin widział w pasji zbieracza siłę zdolną do podważania tego, co typowe i kanoniczne w historii sztuki. Kolekcja Andrzeja Skrzyńskiego zdaje się doskonale realizować tę intuicję. Nie sposób uporządkować jej według tradycyjnych kryteriów: mediów, chronologii czy pokoleń. Obrazy, fotografie, rzeźby, obiekty i filmy współistnieją tu bez wyraźnych granic, a prace młodych twórców sąsiadują z dziełami klasyków modernizmu i neoawangardy. To zbiór oparty na subiektywnych, często impulsywnych decyzjach, które tylko pozornie tworzą wrażenie chaosu.

Kolekcja Skrzyńskiego jest zapisem intensywnej relacji z żywą sztuką – efektem wieloletniego bycia „w drodze”: na wystawach, w pracowniach, w rozmowach z artystkami i artystami. Powtarzające się nazwiska w inwentarzu zbiorów świadczą nie tyle o chłodnej kalkulacji, ile o ekscytacji, nienasyceniu i potrzebie ciągłego negocjowania własnej obecności w świecie poprzez sztukę. Ta relacja ma także wymiar dosłowny: sztuka wypełnia przestrzeń codziennego życia kolekcjonera, zajmując niemal każdy kąt domu, chowając się pod łóżkiem, w szafach i za nimi.

Szczególne miejsce w kolekcji zajmują prace twórców i twórczyń, którzy przez lata pozostawali na marginesach instytucjonalnej historii sztuki. Radykalni artyści, buntownicze artystki, outsiderzy niepasujący do obowiązujących schematów – ich dzieła różnicują obraz sztuki współczesnej znanej z muzealnych salonów. Obok nich pojawiają się prace młodych adeptów sztuki, nabywane zanim jeszcze zostali rozpoznani przez rynek czy instytucje.

„Uśpiony kapitał” tej kolekcji nie ma wiele wspólnego z fetyszem wartości rynkowej. To kapitał symboliczny – oparty na długotrwałej relacji z dziełami, na zaufaniu do ich znaczenia i siły oddziaływania, niezależnie od koniunktur i hierarchii. Prezentowany wybór inauguruje nowy cykl wystawienniczy Fundacji Profile poświęcony sztuce kolekcjonowania, stając się jednocześnie zaproszeniem do dyskusji o kulturotwórczej roli prywatnych zbiorów oraz o potrzebie redefinicji granic między tym, co prywatne, a tym, co publiczne w obiegu sztuki.

Wernisaż wystawy odbędzie się 31 stycznia 2026 roku o godz. 18.00 w Warszawie przy ul. Franciszkańskiej 6. Wydarzenie potrwa do 21 marca 2026 roku.